انگار همین دیروز بود که مغازه ای ساده را به عنوان دفتر نشریه در طرفهای میدان یادبود گنبد اجاره کردیم. مطالب نشریه را حاضر کردیم و من برای چاپ آن رفتم به تهران. این اولین تجربه ما بود و من و دوستانم از شوق در پوست خود نمی گنجیدیم.
وقتی با نشریه صحرا که صفحه اول و آخر آن تماما رنگی بود به گنبد آمدم گروهی از جوانان ترکمن را در کنار همکارانم آنامحمد بیات و هال محمد پروین دیدم که برای لاگذاری نشریه بسیج شده بودند. بچه ها شب نشستند و لاگذاری کردند. صبح روز بعد که 27 اسفند 1376 بود اولین نشریه رسمی ترکمن صحرا و گلستان در منطقه توزیع شد و آن روز شاهد چه ازدحامی جلوی دفتر بودیم. انگار مجتمعی فرهنگی در ترکمن صحرا افتتاح شده بود. در طول چند روز تمام نسخه های نشریه به فروش رفت. صفحه آخر نشریه تقویم رنگی ترکمنی داشت با پیرمردی ترکمن با کلاهی پشمی و دو سطر شعر از حقیر که چراهای بسیاری در پی داشت.
نشریه با استقبال شدید مردم عامه ترکمن و روشنفکران روبرو شده بود اما کم نبودند کسانی که ادامه کار ما را با تردید می نگریستند و حتی اظهار نظر می کردند که این نشریه با این وضع مالیش و دفتری که یک اتاق مغازه آن را شکل می دهد، اگر سه شماره چاپ بشود خوب است.
اما ما ایمان داشتیم به راه خود و می دانستیم که با عشق و خلوصی که در بچه های خود سراغ داریم به این سادگیها از پا نخواهیم افتاد، مغازه که به جای خود، حتی حاضر بودیم اگر پولی پیدا نکردیم، در اتاق خانه های خود روی نشریه کار کنیم.
ابتدا توقع داشتیم که دارایان ترکمن به حمایت مالی از ما بپردازند اما در همان قدمها و تقاضاهای اولیه این خیال خوش و ایده آلیستی ما نقش بر آب شد و فهیمدیم که راه سختی پیش رو داریم.
اما قشر متوسط و فرهنگ دوست ترکمن نیز علی رغم کم بضاعتی، با همراهی خود، روحیه مان را تقویت کردند. مخصوصا وقتی می دیدیم که برخیها با تمام تنگ دستی خود حاضر بودند هر آنچه را که داشتند در اختیار نشریه بگذارند، روحیه و ایمانمان دوچندان می شد.
نوجوانی هزار تومان کمک برای ما فرستاده بود. راننده ای یک روز دسترنجش را آورد و به نشریه داد. چند تا جوان به صورت خودجوش آمده بودند تا نشریه ها را صد تا صد تا ببرند و در روستاهای ترکمن نیز بفروشند. پیرمردی دعایمان کرد و رفت. اشک در چشمانمان نشسته بود. با این همه این عشق و عطش مردم این راه حتما و حتما باید ادامه می یافت.
می دانستیم که کار فرهنگی با کمکهای خرد و ریز فرهنگی به جایی نمی رسد و راه چاره در جذب آگهی است. از مردم تقاضای آگهی کردیم. بازاریان منطقه، مخصوصا مردم خوب گنبد چه ترکمن و چه غیر ترکمن ندایمان را لبیک گفتند و کم و بیش خونی در رگ صحرا دمیده شد و باور کردیم که اگرچه از این راه نمی توانیم بنیه اقتصادی قوی ای داشته باشیم، اما بر زمین هم نخواهیم افتاد و پیش رفتیم...
امروز وقتی به پشت سر خود نگاه می کنیم می بینیم که ده سال پر حکایت را پشت سر گذاشته ایم. ده سال روی پای خود ایستاده ایم. ده سال با تقید به سلایق فرهنگی و سیاسی و اجتماعی و ادبی مردم گلستان و ترکمن صحرا برای این مردم نشریه چاپ کرده ایم. ده سال مستقلانه بدون هیچ معامله ای بر سر اهداف نشریه خود در جهت آرمانهای فرهنگی خود پیش رفته ایم. اگر هم گرایشی سیاسی داشتیم از باور و اعتقادمان و گرایش کلی اکثر مردم ترکمن صحرا و گلستان نشات می گرفت . تمام تلاش ما ایجاد یک تریبون ملی برای مردم ترکمن صحرا بود. چرا که این مردم تریبونی و رسانه ای برای بیان خواسته های خود نداشتند در حالی برادران دیگرمان در استان چند و چندین تریبون در اختیار داشتند. با این وجود کم نبودند گروهها و کسانی که تحمل یک نشریه ما را نیز نداشتند و ندارند و از طعنه و کنایه ها و تلنگرهای آنان در امان نیستیم.
البته هفته نامه ما در سالهای اخیر گرایش به سوی استانی شدن و سعی در ایجاد توازن بین مطالب ترکمنی و غیر ترکمنی داشته است. از نظر ما صحرای امروز نشریه ای است که به صورت عدالتمندانه و با حفظ تناسب قومی و مذهبی پنجاه به پنجاه در صد، به مسائل کل مردم گلستان می پردازد. اگر حدود نیمی از نشریه ما به مسائل ترکمن صحرا اختصاص دارد، حدود نیمی دیگر را مسائل استان و موضوعات غیرترکمنی شکل می دهند. با این دید اگر نگاهی به سایر نشریات استان بیاندازیم، با توجه به جمعیت حداقل پنجاه درصدی ترکمنها در استان، واقعا سهم پردازش به مسائل ترکمنها و اهل سنت گلستان در سایر نشریات استان چند درصد است؟
هدف ما از بیان مطلب فوق، تضعیف عملکرد سایر همکاران مطبوعاتی نیست. چرا که جدا از این مسائل، ما در استان نشریات پویا و قوی و متعهد و قابل تقدیری داریم. هدف ما تنها ایجاد چشم اندازی برای برخی تنگ نظران است که چشم دیدن یک نشریه ترکمن گرا در استان را نیز ندارند.
البته در طی ده سال گذشته یکی از بزرگترین دستاوردهای هفته نامه ما، قبولاندن این واقعیت به بخش عظیمی از جامعه روشنفکری غیرترکمن در استان بود که نشریات قومی نیز جزو نیازهای جمعیت متنوع ما هستند و نشریه ترکمن گرا یک واقعیت است که باید پذیرفت و امروز به لطف تلاشهای صحرا، بسیاری از اهل اندیشه غیرترکمن واقعیت یک نشریه با هویت ترکمنی را پذیرفته اند.
به هر حال ما با تمام کاستیهای خود ده سال پرتلاش را پشت سر گذاشته ایم و افتخار می کنیم که پا به یازدهمین سال انتشار صحرا نهاده ایم. در طی سالیان گذشته برای رفع مشکلات و تسهیل امور نشریه تغییرات و جابجاییهای بسیاری در نشریه انجام داده ایم و اکنون دو سال است که دوست وفادارمان حاج حمید کمی سردبیری این نشریه را به عهده دارد و با جان و دل برای این نشریه تلاش می کند.
حاج حمید کمی از همکاران دیرین هفته نامه صحراست که همواره با مقالات خود موجب افزایش غنای آن می شد و از بهترین دوستان اینجانب است. در طی سالیان گذشته برای سردبیری روی هر کسی اندیشیده بودم جز حاج حمید. تا این که قسمت چنان رقم خورد که از وجود وی برای سردبیری استفاده کنیم. اما در طی این دو سال این دوست عزیزمان با پشتکاری و دلسوزی به نشریه و وفاداری به ایده ها و اهداف دیرین هفته نامه صحرا واقعا ثابت کرد که:
یار در خانه و ما گرد جهان می گشتیم
آب در کوزه و ما تشنه لبان می گشتیم
آری ده سال پر تلاش را پشت سر گذاشته ایم. ده سالی که سیلی از تجربیات را برایمان به ارمغان آورد. بزرگترین این تجربیات، نحوه همگامی و همکاری با مردم ترکمن صحرا با شناخت از روحیات و سلایق و گرایشها و حساسیتها و توقعات آنان بود. این ده سال تجربه ای بود برای شناخت جامعه ترکمن با تمام ظرافیتهای رفتاری آن و یافتن دوستانی جدید و همفکر از سراسر ترکمن صحرا.
ده سال تجربیات مطبوعاتی جدیدی نیز برایمان داشت. تجربه یک فعالیت فرهنگی مسالمت آمیز و دوستانه در کنار برادران غیر ترکمن خود، با وفاداری به سلایق و نیازها و دیدگاههای مردم ترکمن صحرا، از دستاوردهای خوب کار مطبوعاتی مان بود.
و ببار آوردن نویسندگان و شعرایی خوب در ترکمن صحرا با چاپ آثار آنها و تشویقشان. بسیاری از نویسندگان و شعرای جوان این منطقه اولین آثارشان را در صحرا به چاپ رسانده اند که امیدواریم شوق و هیجان خود را با دیدن اولین اثر چاپ شده در صحرا، هرگز فراموش نکنند.
در ضمن چند صفحه بند خوب نیز تربیت کرده ایم که با برنامه های کامپیوتری می توانند صفحه بندی روزنامه ای انجام داده در اسرع وقت نشریه را برای چاپ حاضر کنند. ما سابقا از کمبود چنان نیروهای فنی در ترکمن صحرا واقعا خیلی رنج می بردیم.
بله صحرایی که از نظر بعضی ها شاید بیش از سه شماره دوام نمی آورد، دهها شماره منتشر کرد، از ماهنامه به دوهفته نامه تبدیل شد و سپس تنها با اتکاء به نیروهای مخلص خود گامی به سوی هفته نامه برداشت و امروز آن ماهنامه سابق به هفته نامه ای جاافتاده تبدیل شده که به یازدهمین سال انتشار خود پا گذاشته است.
خدا را شکر می کنیم صحرایی که در آغاز کار حتی تلفن و کامپیوتر برای کار نداشت و در یک مغازه مطالبش تنظیم می شد، اکنون چند قدم جلوتر رفته است. دفتر و دستک و امکاناتی برای خود دارد. و هر چند که دفترش نسبت به سایر نشریات در جایی دورتر و به قول معروف پرتتر قرار دارد و هر ماه با مشکل اجاره و هزینه چاپ روبرو است، به هر حال نسبت به گذشته دست و بال ما بازتر شده و نشریه وارد ارگانیزاسیونی مشخص شده است.
البته بدون جذب آگهی و حمایت دولتی امکان ندارد که یک نشریه محلی روی پا بایستد و نقطه اتکای صحرا نیز همان دو عنصر است. امروز نسبت به روزهای اولیه جذب آگهی برای صحرا مشکلتر شده است، چون تعداد نشریات زیادتر و دست بیشتر شده است. از آگهی های دولتی هم که ما همواره کمترین بهره را برده ایم و هیچ موقع چشم امید بدان نبسته ایم. اما حمایتهای دولتی با کاغذهای یارانه ای نسبت به گذشته بهتر شده است. در واقع یارانه شاهرگ حیاتی نشریات استانی است که اگر حق نشریه صحرا نیز چون سایر نشریات با عدالت پرداخته شود، انشاا... در آینده بیشتر مشکلات مالی امروزی را حل خواهیم کرد.
در پایان ده سالگی صحرا را به تمام همکاران و خوانندگان دوستدار صحرا تبریک می گویم و از تمام عزیزانی که در این مدت چه به صورت قلمی و چه اجرایی نشریه ما را یاری بخشیدند تشکر می کنم. از سردبیر و دبیر بخش ترکمنی گرفته تا مسئول آگهی و خبرنگاران و گزارشگران و مشاورانمان در شهرهای مختلف ترکمن صحرا کمال تشکر را دارم.
هر ضعفی که صحرا دارد متعلق به من و شرایط اجتماعی حاکم بر جامعه ماست و هر نقطه قوتی که دارد از آن همکاران مخلص صحرا و طرفداران پروپا قرص آن است. با این امید که در بیست سالگی صحرا نیز با نوشته های خود همنیشین شما دوستان شویم.
دکتر ع. دیه جی
مدیر مسئول هفته نامه صحرا
